تست هیدرواستاتیک

تست هیدرواستاتیک :

آلیاژ سیلندرهای گاز با توجه به خواص شیمیایی گاز موجود در آنها و تحت فشار بودن، به مرور زمان دچار خوردگی و خستگی می شود بدین منظور کنترل و بازرسی دوره ای سیلندرها از الزامات بسیار پر اهمیت در استفاده از کپسول های گاز می باشد.

آزمون دوره ای سیلندرهای گاز (تست هیدرواستاتیک) با توجه به متریال سیلندرها و یکپارچه بودن یا درزدار بودن مطابق با استانداردهای گوناگون انجام می شود. این استانداردها عبارتند از:

  1. آزمون سیلندرهای فولادی بدون درز: استاندارد ملی ۶۷۹۲
  1. آزمون سیلندرهای آلومینیومی: استاندارد ملی ۱۲۸۶۴
  2. آزمون سیلندرهای کامپوزیت: استاندارد ملی ۱۴۹۵۳
  3. آزمون سیلندرهای جوشی استیلن: استاندارد ملی ۸۲۳۷
  4. آزمون سیلندرهای فولادی درزدار: استاندارد ملی ۸۶۹ و ۹۴۲۴-۲

با توجه به کاربرد فراوان سیلندرهای گاز فولادی بدون درز در صنایع مختلف و همچنین زمان کم در این مقطع به بازرسی و آزمون دوره ای سیلندرهای گاز فولادی بدون درز با حجم آبی ۵/۰ تا ۱۵۰ لیتر مطابق با استاندارد ملی ایران  ISIRI-6792می پردازیم: 

فهرست روشهای اجرایی برای آزمون و بازرسی دوره ای استاندارد ۶۷۹۲ (تست هیدرواستاتیک) به شرح زیر می باشد:

  1. شناسایی ( تعیین هویت ) سیلندر و آماده سازی برای بازرسی و آزمون
  2. تخلیه فشار
  3. بازرسی چشمی خارج سیلندر
  4. بازرسی چشمی داخل سیلندر
  5. تایید وزن سیلندر
  6. بازرسی رزوه های گلویی سیلندر
  7. آزمون فشار هیدرواستاتیک یا بررسی التراسونیک (تست هیدرواستاتیک)
  8. بازرسی شیر و دیگر متعلقات
  9. عملیات نهایی

شرح تک تک این موارد بسیار زمان بر و از حوصله خارج می باشد. از اینرو موارد مبهم مختصرا شرح داده می شود.  

  • شناسایی سیلندر و آماده سازی برای بازرسی و آزمون دوره ای : قبل از اقدام به هر گونه عملیات، اطلاعات مربوط به سیلندر، محتویات و مالکیت آن باید مشخص شود.
  • تخلیه فشار: تخلیه فشار گاز سیلندر با استفاده از یک روش مطمئن که در آن کاهش فشار تحت کنترل صورت گیرد میسر خواهد بود. نکته پراهمیت در این مرحله فراهم آوردن شرایطی خاص برای تخلیه گازهای آتشزا، سمی و خورنده می باشد.

تخلیه گاز محتوی سیلندر به لحاظ آلودگی محیط زیست نباید در محیط باز صورت گیرد بلکه بایستی در مخازن خاص که برای این منظور پیش بینی شده است ذخیره گردند.

برای سیلندرهایی که محتویات آن مشخص نمی باشند و یا نمی توان به روش مطمئن گاز محتوی آنها را تخلیه نمود می بایست تحت شرایط ویژه و با ایجاد شرایط ایمن اقدام به تخلیه گاز نمود .

  • بازرسی چشمی خارجی سیلندر: موارد زیر در این مرحله محل بحث می باشند:

صدمات آتش، سوختگی به سبب تماس الکترود جوشکاری با بدنه سیلندر، تغییرات یا اضافات غیر مجاز، تو رفتگی ها، بریدگی ها، برآمدگی ها، ترکها یا لایه لایه شدن ها، خورگی بخصوص در پایه سیلندر، خرابی های دیگر مانند حک علائم غیرمجاز روی سیلندر، ثبات در وضعیت عمودی

  • بازرسی چشمی داخلی سیلندر : بازرسی داخلی سیلندر از محل نصب شیر با یک وسیله مناسب صورت می گیرد(مانند لامپ). موارد قابل برررسی در این مرحله به شرح زیر می باشند:

از بین رفتن هر نوع پوشش یا لایه ای که از بازدید داخل سیلندر ممانعت کند، تمیز کردن هر سیلندری که دارای مواد خارجی یا علائم خوردگی بیش از حد تعیین شده باشد توسط روشهایی مانند ساچمه پاشی ، جت آب ، جت بخار و دیگر روشهای مناسب (باید در نظر گرفت که بعد از تمییز کاری سیلندر مجددا مورد بازرسی قرار گیرد).

  • تایید وزن سیلندر : به منظور تعیین تفاوت بین وزن واقعی سیلندر و وزن اولیه حک شده روی شانه سیلندر، باید سیلندر را مورد توزین قرار داد .در صورت کاهش وزنی بیش از ۳% سیلندر باید مورد آزمون مکمل قرار گیرد. برای کاهش وزنی بیش از ۵% ، سیلندر از چرخه مصرف خارج می گردد. افزایش وزن با توجه به جدول زیر مجاز است در غیر اینصورت از رده خارج می گردد:
حداکثر انحراف مجاز در وزن خالص سیلندر گرمحجم آبی سیلندر لیتر
۵۰±۵> حجم آبی سیلندر >5/0
۲۰۰±۲۰> حجم آبی سیلندر >5
۴۰۰±۲۰< حجم آبی سیلندر

 

  • بازرسی رزوه های سیلندر : در این مرحله موارد زیر بررسی می گردد:

 کامل بودن شکل دنده، تمیزی و عدم وجود براده و دیگر خرابیها (در صورت مشاهده هرگونه خرابی ایجاد شده روی سیلندر در اثر تعویض حلقه گلویی یا در صورت نصب این حلقه به سیلندر با روش جوشکاری یا لحیم کاری ، سیلندر مورد نظر باید از چرخه مصرف خارج گردد).

 

  • آزمون فشار هیدرواستاتیک (تست هیدرواستاتیک) یا بررسی التراسونیک: در استاندارد ۶۷۹۲ دو روش برای انجام آزمون تایید شده است:
    • آزمون هیدرواستاتیک یا انبساط حجمی (تست هیدرواستاتیک)
    • آزمون بررسی با اولتراسونیک
  • قابل ذکر است اگر سیلندری در یکی از آزمون های فوق الذکر مردود شود نباید از روش دیگری برای تایید استفاده گردد.

۷-۱- آزمون هیدرواستاتیک یا انبساط حجمی(تست هیدرواستاتیک): این آزمون به دو روش ژاکت آبی و بدون ژاکت آبی انجام می گردد.

فشار آزمون باید از آنچه که روی شانه سیلندر به عنوان فشار پرکردن سیلندر حک شده است بدست آید(در اکثر سیلندرها فشار آزمون هم در روی شانه سیلندر حک گردیده است).

فشار آزمون برابر با    فشار کاری حک شده بر روی گلویی سیلندر می باشد

  • انبساط حجمی دائمی سیلندر که بعنوان درصدی از انبساط حجمی کلی سیلندر در فشار آزمون می باشد نباید بیش از ۱۰% باشد . (اگر نسبت انبساط دائمی سیلندر به انبساط حجمی آن  از ۱۰ درصد تجاوز نماید آن سیلندر از چرخه مصرف خارج می گردد).
    • آزمون اولتراسونیک: بررسی ضخامت سیلندر توسط دستگاه AUT

آزمون التراسونیک سیلندرهای گاز بر پایه نحوه آزمون التراسونیک لوله ها، طبق استانداردهای ISO 9305 ، ISO 9746 و ISO 10543 انجام می شود.

آزمون آلتراسونیک قسمت استوانه سیلندر و ناحیه گذر به شانه ها، ناحیه گذر به کف سیلندر و نواحی بحرانی ته سیلندر باید با استفاده از دستگاه خودکار انجام گردد.

هر گاه دستگاه قادر به آزمون بخش های غیر استوانه ای نباشد باید یک آزمون دستی تکمیلی انجام شود.

سطوح خارجی و داخلی سیلندر که باید آزمون التراسونیک شود برای انجام یک آزمون دقیق و قابل تکرار باید در شرایط مناسبی باشند به ویژه سطح خارجی باید عاری از خوردگی و رنگ غیر چسبنده، آلودگی و چربی باشد.

(لازم به توضیح است با توجه به هزینه بالای آزمون بررسی اولتراسونیک برای سیلندرهای تحت فشار با دستگاه اولتراسونیک اتوماتیک که گاهی اوقات هزینه تست از قیمت سیلندر نو گرانتر می شود در ایران جهت آزمون دوره ای در اکثر شرکت ها از روش هیدرواستاتیک یا انبساط حجمی(تست هیدرواستاتیک) استفاده می گردد).

  • بازرسی شیر : اگر مقرر گردد که سیلندر مجددا در چرخه مصرف قرارگیرد ، هر شیر باید به جهت تایید عملکرد و عدم نشتی در وضعیت بسته مورد بررسی قرارگیرد. شیرها باید الزامات استاندارد ۱۱۶۸۹ ملی ایران را برآورده نماید.
  • عملیات نهایی : خشک کردن و تمیز کاری، بستن مجدد شیر بر روی سیلندر، درج تاریخ انجام آزمون بعدی، نشانه گذاری ، رنگ آمیزی و شناسایی(لازم بذکر است سندبلاست و رنگ کوره ای باید قبل از آزمون صورت پذیرد)، سوابق.
    • – خشک کردن و تمیز کاری : داخل سیلندر باید بلافاصله بعد از آزمون هیدرواستاتیک به لحاظ عدم وجود آلاینده مورد بازرسی قرار گیرد و بطور کامل خشک شود (دمای خشک کردن نباید از ۳۰۰ درجه سانتیگراد تجاوز نماید) .
    • – بستن شیر : بستن شیر باید مطابق با استاندارد ISIRI-14653 صورت پذیرد.
    • – نشانه گذاری : نشانه گذاری سیلندر باید نزدیک علامت بازرسی و آزمون قبلی حک شده و حاوی اطلاعات و شرایط ارائه شده در زیر باشد : نشان مرجع بازرسی یا آزمایشگاه مجازی که سیلندر در آن مورد آزمون قرارگرفته است. تاریخ آزمون (این تاریخ باید بصورت ماه و سال باشد). این نشانه گذاری باید با ارتفاعی کمینه ۳ میلیمتر و بیشینه ۶ میلیمتر داشته و بر روی قسمتی از سیلندر که ضخامت آن بیشتر از بدنه سیلندر است ، انجام شود .
    • رنگ آمیزی و شناسایی : در صورت لزوم هر سیلندر باید رنگ آمیزی مجدد شود. رنگ آمیزی و شناسایی محتویات سیلندر باید مطابق با استانداردهای ملی ایران به شماره های ۳۰۴(شناسایی سیلندر گازهای طبی) و ۷۱۲(استاندارد رنگ سیلندرهای گاز) انجام شود.
    • – سوابق : موارد زیر در ثبت سوابق ذکر می گردد:
  • مالک
  • شماره سریال سیلندر
  • تاریخ آزمون قبلی
  • سازنده
  • مشخصات ساخت
  • ظرفیت آبی ( حجم )
  • وزن سیلندر در هنگام آزمون
  • فشار آزمون
  • تاریخ بازرسی و آزمون
  • نتایج بازرسی و آزمون
  • بازرسی های انجام شده
  • جزییات هر تعمیر یا تغییر ایجاد شده در سیلندر

مردود نمودن و انهدام سیلندرهای غیرقابل استفاده:

سیلندر مردود شده نباید تحت هیچ شرایطی مجددا به چرخه مصرف بازگردد و باید در مرکز آزمون به یکی از روشهای زیر منهدم گردد:

  • پرس کردن سیلندر به وسیله ابزار مکانیکی
  • ایجاد یک سوراخ با شکل غیر مشخص و بی قاعده بر روی شانه سیلندر
  • سوراخ کردن بدنه سیلندر در سه نقطه
  • برش نامنظم گلویی سیلندر

و سایر روشهای مورد تایید .

نکته : سیلندر گاز هیدروژن و برخی گازهای دیگر به واسطه خاصیت ترد کنندگی دارای آلیاژی متفاوت می باشند. به تاکید توصیه می گردد حتما  از سیلندرهای مختص این نوع از گازهای استفاده گردد.

6 دیدگاه در تست هیدرواستاتیک(بازرسی و آزمون دوره ای سیلندرهای گاز فولادی بدون درز استاندارد ملی ایران ISIRI-6792)
  1. آیا شرکت دایان گاز تست هیدرواستاتیک را انجام میدهد؟و بابت آن گواهی نامه ارائه میدهد؟

    • بله تست هیدرواستاتیک یکی از خدمات قابل ارائه شرکت دایان گاز می باشد و گواهینامه نیز بابت هر سیلندر صادر می گردد.

  2. با سلام .وقت بخیر
    سیلندر من ده سال عمر دارد.هر پنج سال تست شده است .دور اول ۵درصد انبساط حجمی داشته و امسال که تست کردم ۷درصد که سیلندر پذیرش شده است. ولی نسبت به زمان خرید ۱۲درصد(جمع انبساط حجمی در دو دوره) انبساط داشته است.چطور این مسئله توجیه می شود؟ممنون از راهنماییتون

    • سلام و روز خوش
      مطابق استاندارد ۶۷۹۲ ایران تا زمانی که انبساط حجمی سیلندر شما در هر آزمون زیر ۱۰% باشد سیلندر شما قابل قبول می باشد. هر نوبت انجام تست هیدرواستاتیک سبب ایجاد خستگی در فولاد می گردد. عموما عمر مفید سیلندرهای گاز حدود ۲۰ سال می باشد و ۴ دوره تست هیدرواستاتیک را برای آن تعریف می کنند. البته ممکن است سیلندر با عمر بالاتر هم در تست قبول شود ولی بیش از ۲۰ سال پیشنهاد نمی گردد. البته با تازگی استاندارد ۶۷۹۲ در حال تغییر می باشد و با استاندارد ISO-18119 در حال تلفیق می باشد. جهت کسب اطلاعات بیشتر پیشنهاد می کنم این دو استاندارد را مطالعه نمایید.

  3. سلام من حدود یک سال هست ازمونگرم و با مدرک سیکل دوره ۶۷۹۲ را قبول شدم ..ولی استاندارد مدرک تحسیلی منو قبول نکرده میشه بگید باید چیکار کنم من در صورتی که همه مراحل تست رو بلدم حتا واتر جک رو هم خودم انجام میدم همون تست هیدرو …چرا نباید منو قبول کنن ..؟؟؟

    • سلام و روز خوش

      دو نهاد در صنعت گاز وجود دارد که شاید بتوانند به شما کمک کنند.
      ۱- اتحادیه کشوری: این اتحادیه می تواند برای شما با استاندارد نامه نگاری کند و پیگیر مشکل شما باشد.
      ۲- انجمن گازهای فشرده تهران: این انجمن دارای کمیسیون های متعدد می باشد. یکی از این کمیسیون ها کمیسیون استاندارد می باشد. شما با مراجعه یا تماس با این انجمن نیز می توانید مورد خود را پیگیری نمایید و قطعا این دوستان به شما کمک می کنند.


[بالا]

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *